عباس قديانى
576
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
جهت مسعود ميرزا را در زمان خودش مىتوان پسر ارشد ناصر الدين شاه به شمار آورد . وى در 1277 ه . ق . در سن 11 سالگى بهجاى حاج كيومرث ميرزا ايلخانى مازندران و استرآباد منصوب شد و در 1279 به حكومت فارس و در 17 سالگى حكومت اصفهان را از آن خود كرد . باوجود اينكه سه سال از مظفر الدين شاه بزرگتر ببود ولى چون مادرش عقدى نبود به ولايتعهدى انتخاب نگرديد . وى بعد از ترور ناصر الدين شاه به مظفر الدين شاه تلگراف نموده و خود را از غلامان وى خواند كه هرچه بگويد انجام دهد . ظل السلطان در سال 1336 ه . ق . در سن 70 سالگى درگذشت . ظهير الدين ابراهيم صواب امير ظهير الدين ابراهيم صواب كه در آغاز از ياران امير پير حسين چوپانى بود ، پس از تسخير شيراز به دست امير شيخ ابو اسحاق به شيراز شتافت و جزء ياران شيخ ابو اسحاق شد . در اين موقع امير شيخ ابو اسحاق مولانا شمس الدين صاين قاضى و سيد غياث الدين على يزدى را از وزارت معزول كرد و ظهير الدين ابراهيم را به استقلال وزير گردانيد . ظهير الدين فرامرز بن علاء الدوله از امراى كاكويه ( ديالمه ) كه پس از مرگ پدر بهجاى پدر به حكومت اصفهان ، همدان و رى و قسمتى از بلاد غربى ايران نشست ولى برادران به اطاعت وى درنيامدند ( فوت 443 ه . ق . ) . گرشاسب از طرفى و ابو حرب از طرف ديگر ، دم از استقلال زدند . در همان سال جلوس سردار سلطان سلجوقى از او خواست تا بر حكومت آنها گردن نهد و او فورا پيش برادر رفت و با او متحد شد ، سلجوقيان پس از تصرف رى به تعصب آنها به بروجرد آمدند و آن شهر را نيز تسخير كردند و از طرفى ديگر طغرل سلجوقى پس از فتوحاتى به رى و قزوين آمد و ناچار به تسليم شدند . طغرل اصفهان را به ظهير الدين واگذاشت . در سال 1425 ابو منصور كاكويه براى بيرون كردن كرمان از دست ابو كاليجار به آنجا لشكر كشيد و موفق نشد ، وى از طغرل كمك خواست ولى طغرل نپذيرفت ، او غالبا با ابو كاليجار همدست شد و خطبه به نام او خواند . طغرل به اصفهان لشكر كشيد و به فتح آن موفق نگرديد و بالاخره او در سال 443 هجرى قمرى دوباره آن شهر را محاصره و تسخير كرد و ابو منصور را به حكومت يزد و ابرقو فرستاد و او در آنجا اتابكان يزد را تشكيل داد . ظهير الدين مرعشى سيد ظهير الدين فرزند سيد نصر الدين بن سيد كمال الدين بن سيد قوام الدين مرعشى است . سيد قوام الدين در سال 750 ه . ق . به كمك فرزندان و مريدان خود قيام كرد ، و قسمت عمدهاى از سرزمين مازندران را تحت تصرف خود درآورد و سلسلهء حكمرانان مرعشى را تشكيل داد ، تا اينكه در سال 771 ه . ق . درگذشت . كمال الدين در زمان حيات سيد قوام الدين حكومت سارى را به عهده داشت و بعد از درگذشت پدر جانشين او گرديد ، تا در سال 795 ه . ق . مغلوب امير تيمور گوركانى شد . او به فرمان امير تيمور رهسپار ماوراء النهر گرديد و در سال 801 ه . ق . در كاشغر درگذشت . و نيز - مرعشيان .